"Dünyanın en pahalı baharatı" olarak anılan safran, Karabük'te geleneksel yöntemlerin yanı sıra topraksız dikey tarım sistemi kullanılarak da yetiştiriliyor. Kurulan tesiste, iklim koşullarından bağımsız olarak 20 bin soğandan safran elde ediliyor.

Parlak koyu kırmızı renkteki üç parçalı tepecikleri ve kendine özgü nitelikleri bulunan safran, coğrafi işaret tesciline sahip. Çiçeğin sadece dişi organındaki kırmızı, ipliksi kısımlardan elde edilen baharat; yemek ve tatlıların yanı sıra lokum üretiminde, kozmetik ve ilaç sektörlerinde de kullanılıyor. Karabük merkeze bağlı Bulak köyünde kurulan tesiste safran yetiştiriciliği teknolojiyle bir araya getirildi. Üç ortağın girişimiyle kurulan üretim alanında, toprak ve mevsim koşullarına bağlı olmadan kontrollü ortamda yetiştiricilik gerçekleştiriliyor.

Girişimcilerden Murat Yetişir, ortaklarıyla daha önce de topraksız tarım konusunda araştırma yaptıklarını, Türkiye'de safran üretiminin bu alanda yaygın olmaması sebebiyle bilgi edinmekte güçlük çektiklerini ifade etti. Yetişir, "Üretimin verimli olacağını düşündük ve işe koyulduk. Şimdilik memnunuz. Kısmetse gelecek yıl daha da büyümeyi hedefliyoruz. Burada 20 bin soğanımız bulunuyor; kapasitemiz 27 bin soğan. Neredeyse hepsinden verim aldık, istisnai olarak verim alınamayanlar var. Her gün toplama yapıyoruz" diye konuştu.

Üretimin mevsimsel değişimlerden etkilenmemesinin avantajına değinen Yetişir, "Dışarıda kar yağması ya da güneş açması bizi pek ilgilendirmiyor. Günlük sıcaklık ve ışık değerlerinin yanı sıra karbondioksit ve nem değerleri de var. Bunları ayarladığımızda, dış ortamdan da bağımsız olan safran burada büyümeyi sürdürüyor. Dört sensörümüz bulunuyor. Bu sensörlerle karbondioksit ve nem seviyelerini kontrol ediyoruz. Belirlenen değerler aşıldığında sistem otomatik olarak devreye giriyor. Sistemi uzaktan da yönetebiliyoruz; otomasyon kuruldu. İçeride havayı dengeli dağıtabilmek için buraya sanayi tipi klima yerleştirdik. Bu önemli" ifadelerini kullandı.

Ortaklardan Mehmet Hastürk, safranın pazarlanması için çalışmalar yaptıklarını dile getirdi. Safranbolu'nun lokum üretimiyle bilindiğine işaret eden Hastürk, ürünün tepecik bölümünün lokum imalatçılarınca kullanılabileceğini düşündüklerini belirterek şunları söyledi:

"Asıl stigma bölümünün ise İstanbul ve Ankara gibi kentlerdeki büyük otellerin mutfaklarında kullanıldığını öğrendik. Oradaki şeflerle iletişime geçeceğiz. Elbette safranın kalitesi de çok önemli; şefler kaliteli safran arıyor. Burada ürettiğimiz ürüne güveniyoruz. Hatta analizini yaptırmak üzere yurt dışından da referanslar aldık. Ürünü oraya gönderip analizini yaptırdıktan sonra pazarlama konusunda daha rahat hareket edeceğiz."

Ortaklardan Abdullah Hastürk, topraksız dikey tarım tekniğinin işçilik ve üretim aşamalarında kolaylık sağladığını söyledi. Soğanları plastik kaplara koymak ve çiçekleri her gün toplamak dışında sistemin büyük ölçüde otomatik işlediğini anlatan Hastürk, "Ardından evde işçiliğini yapıp safranları çıkarıyoruz. Bunun dışında, burada kurduğumuz sistem her işi zaten otomatik olarak gerçekleştiriyor. Dışarıdaki üretime kıyasla çok daha az işçilikle işi tamamlıyoruz. İşçi çalıştırmadan, kendi aramızda kendimiz hallediyoruz. Toprak sürme ya da ot temizleme yok, yabani şeylerle uğraşmıyoruz. Doğrudan yalnızca safranları ekiyoruz. Bu durum maliyetleri azaltıyor ve üretimi daha verimli, daha akıcı hale getiriyor. Ürünleri topladıktan sonra sertifika almak için Amerika'ya göndereceğiz. Sertifikayı alabilirsek ürünlerimizin fiyatı yaklaşık bin 400 liraya kadar yükseliyor" dedi.